ကိုးကားဖော်ပြချက်များ မြန်မာ့သမိုင်း သမိုင်း အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီးများ၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိ

ဖဖေောျဝါရီတဈဆယ့ျသုံး

[Unicode] ဇာတာတွင်ပါရှိသည့် အမည်မှာ ‘မောင်ထိန်လင်း’ ဖြစ်သည်။ မိဘများက အကိုဖြစ်သူ အောင်သန်း နှင့် လိုက်ရန် အောင်ဆန်း ဟု ခေါ်ခဲ့သည်။ တို့ဗမာအစည်းအရုံးဝင်ရောက်သောအခါ သခင်အောင်ဆန်း ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သခင်အောင်ဆန်း၏ တရုတ်အမည်မှာ ထန်လုရှိုဖြစ်ကာ၊ ဂျပန်အမည်မှာ အိုမိုဒါမွန်ဂျိ ဖြစ်သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ ဘန်ကောက်မြို့တွင် ရဲဘော်သုံးကျိတ်ဝင်များ ဗိုလ်အမည်ခံရာတွင် ဗိုလ်တေဇ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ တိုင်းပြည်နှင့် လူမျိုးအတွက် နိုင်ငံရေးဆောင်ရွက်ရာတွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းအမည် ဖြင့်ထင်ရှားသည်။ တော်လှန်ရေးကာလအတွင်းတွင် အသုံးပြုခဲ့သော လျှို့ဝှက်အမည်များမှာ ဦးနောင်ချို၊ မျိုးအောင် ဟူ၍ဖြစ်ပြီး၊ ထောက်လှမ်းရေးရှေ့ပြေးဖြစ်သည့် ဗိုလ်နေဝင်းနှင့် ဆက်သွယ်သော လျှို့ဝှက်အမည်မှာ ကိုစက်ဖေဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် အရိုင်း၊ ငမိုး စသည်ဖြင့် မိတ်ဆွေ၊ သူငယ်ချင်းများက ချစ်စနိုးဖြင့် နောက်ပြောင်ခေါ်သည့် အမည်များလည်း ရှိခဲ့သည်။ စာရေးဆရာကြီး […]

ဆောင်းပါး ဗဟုသုတ မြန်မာ့သမိုင်း သမိုင်း

မြို့ရိုး မြို့တံခါးများတွင် လူအရှင်လတ်လတ်ကို မြေတွင်းတူးမြှုပ်နှံကာ အပေါ်မှ တံခါးတိုင်စိုက်ခြင်း

  [Zawgyi] ၿမိဳ႕႐ိုး၊ ၿမိဳ႕တံခါးမ်ားတြင္ ဖုတ္ၿပိတၱာ အစိမ္းေသအျဖစ္အေစာင့္အေန ခ်ထားရာတြင္ လူအရွင္လတ္လတ္ကို ေျမတြင္းတူးျမႇဳပ္ႏွံကာ အေပၚမွ တံခါးတိုင္စိုက္ျခင္းကို “လူစေတး”ျခင္းဟု ဆိုလိုသည္။ ျမန္မာ့ မွတ္တမ္းမွတ္ရာ မေတြ႕ရွိရေသာ္လည္း ၁၉၂၅ခုႏွစ္ ၿဗိတိသွ်ကိုလိုနီေခတ္ ေက်ာက္စာ႒ာန(ယခုေရွးေဟာင္းသုေတသန) မွေက်ာက္ စာဝန္(ယခုေရွးေဟာင္းသုေတသနၫႊန္ၾကားေရးမႈး) တာဝန္ ထမ္းေဆာင္ခဲ့တဲ့ ခ်ားစ္ဒူ႐ြိဳင္ဆယ္ (Charles Duroi-selle)က “မႏၲေလးနန္းေတာ္လမ္းၫႊန္”(Guide to Man-dalay Palace, Govt, Printing, 1925 )စာအုပ္မွာက်ားမ ႀကီးငယ္ ၅၂ေယာက္ကို စေတး ခဲ့တယ္လို႔ စြပ္စြဲေရးသားခဲ့ပါသည္။ ထိုစာအုပ္ကိုပင္ ၁၉၆၃ခုႏွစ္က လမ္းၫႊန္ကိုျဖဳတ္ၿပီး မႏၲေလးနန္းေတာ္(Mandalay Palace)အမည္သစ္ျဖင့္ တကၠသိုလ္ပုံႏွိပ္တိုက္မွ ေတာ္လွန္ေရးအစိုးရ ယဥ္ေက်းမႈ႕ ႒ာနအတြက္ ထပ္မံထုတ္ေဝခဲ့ပါေသးသည္။ ယင္းတြင္လည္း “လူစေတးျခင္း”အေၾကာင္ဆက္လက္ပါရွိၿမဲ ျဖစ္သည္။ (စာမ်က္ႏွာ-၁၅မွ၁၇ထိ) အဂၤလိပ္ဘာသာျဖင့္ ထုတ္ေဝခဲ့ျခင္းျဖစ္သျဖင့္ […]

ပြည်တွင်း မြန်မာ့သမိုင်း သတင်း သမိုင်း

၇၉ နှစ်မြောက် ဆရာတော်ဦးဥတ္တမနေ့အခမ်းအနား ဦးဥတ္တမပန်းခြံတွင် ကျင်းပ

  [Zawgyi] ဆရာေတာ္ဦးဥတၱမရဲ႕ ၇၉ ႏွစ္ေျမာက္ ဂုဏ္ျပဳအခမ္းအနားကို စက္တင္ဘာ ၉ ရက္ေန႔က ေ႐ႊတိဂုံဘုရားေတာင္ဘက္မုခ္မွာရွိတဲ့ ဦးဥတၱမပန္းၿခံမွာ က်င္းပေနပါတယ္။ ဒီအခမ္းအနားကို ရန္ကုန္တိုင္းဝင္ႀကီးခ်ဳပ္ ဦးၿဖိဳးမင္းသိန္း၊ ဗိုလ္မႉးႀကီးေအာင္စိုးမိုး၊ ရခိုင္တိုင္းရင္းသားေရးရာဝန္ႀကီး၊ ရန္ကုန္တိုင္းအစိုးရအဖြဲ႕နဲ႔ ေသာင္းနဲ႔ခ်ီတဲ့ ရခိုင္လူမ်ိဳးေတြ တက္ေရာက္ ဂုဏ္ျပဳခဲ့ၾကပါတယ္။ ျမန္မာအမ်ိဳးသား၊ အမ်ိဳးသမီးေတြ ႏိုင္ငံေရး အသိစိတ္ဓာတ္ႏိုးၾကားေစဖို႔နဲ႔ တိုင္းတပါး အုပ္ခ်ဳပ္မႈေအာက္က လြတ္ေျမာက္ၿပီး လြတ္လပ္ေရးရေအာင္ ႀကိဳးပမ္းခဲ့တဲ့ ဆရာေတာ္ ဦးဥတၱမက ျမန္မာျပည္အႏွံ႔ လွည့္လည္ၿပီး ဝံသာႏုတရား၊ ၿဗိတိသ်နယ္ခ်ဲ႕ဆန႔္က်င္ေရးတရားေတြကို ေဟာေျပာခဲ့ပါတယ္။ ဒါ့ျပင္ အဲဒီအခ်ိန္က ထုတ္ေဝခဲ့တဲ့ သူရယသတင္းစာမွာလည္း ဝံသာႏုရကၡိတတရား နယ္ခ်ဲ႕ဆန႔္က်င္ေရးေဆာင္းပါးေတြကို ေရးသားၿပီး ႏိုင္ငံေရးအသိပညာေပး လႈွံေဆာ္ခဲ့ပါတယ္။ ဦးဥတၱမကို ဂုဏ္ျပဳတဲ့ ဦးဥတၱမပန္းၿခံကိုေတာ့ ၁၉၆၂ ခုႏွစ္ ဇန္နဝါရီလ ၁၇ ရက္ေန႔ […]

နိုင်ငံတကာ ဗဟုသုတ မြန်မာ့သမိုင်း သမိုင်း

မြန်မာပြည် ပထမဆုံး ရုပ်ရှင်ရုံနဲ့ မခွေးလေးထွင်ခဲ့တဲ့ လမ်းစ

ဓာတ္ပုံ – Wikipedia   [Zawgyi] ျဖစ္ရပ္ေတြက ဒီကစတာ။ ၁၈၇၂ ခုႏွစ္အစ။ ေန႔တေန႔ေပါ့။ အေမရိကန္ အထက္လႊတ္ေတာ္အမတ္ စတင္းဖို႔ဒ္နဲ႔ သူ႔မိတ္ေဆြတို႔ အသည္းအသန္ ျငင္းခုန္ၾကတယ္။ ႏွစ္ေယာက္စလုံးက ကယ္လီဖိုးနီးယားရဲ႕ နာမည္ႀကီးေတြကိုး။ သူတို႔ျငင္းခုန္ရာကို ၾကားနာရသူေတြအဖို႔ ပြဲႀကီးပြဲေကာင္းဆိုေတာ့ လူက တျဖည္းျဖည္း မ်ားလာတယ္။ ပရိသတ္ကပါ သူ႔ဘက္ကိုယ့္ဘက္ အၿပိဳင္ျငင္းလာတယ္။ ဒီေတာ့ အျငင္းအခုန္အတြက္ သက္ေသျပဖို႔ လိုလာၿပီ။ အဲဒီမွာ သူေ႒းႀကီး စတင္းဖို႔ဒ္ဟာ အဲ့ဒီေခတ္က ေဒၚလာေလးေသာင္း အကုန္ခံၿပီး သက္ေသျပဖို႔ လုပ္ေဆာင္လိုက္တယ္။ သူတို႔ ဒီဘိတ္ေခါင္းစဥ္က… ခင္ဗ်ားတို႔ စဥ္းစားၿပီးၿပီဆိုရင္ လက္ေတြ႔လုပ္ေဆာင္ စမ္းသပ္ပုံကို ဆက္ေျပာမယ္။ စတင္းဖို႔ဒ္က ေစာေစာေျပာခဲ့သလိုပဲ ေဒၚလာေလးေသာင္း အကုန္ခံၿပီး ျမင္းေျပးေနတာကို ဓာတ္ပုံ႐ုိက္ သက္ေသျပဖို႔ ျပင္ဆင္ခဲ့တယ္။ […]

ဗဟုသုတ မြန်မာ့သမိုင်း လူမှုဘဝ အနုပညာ

လှေကလေးလှော်လို့ ဒို့မပျော်ရသေးဘူး ဒိုရာရေ….

ဓာတ္ပံု – မိုးမခ   [Zawgyi] “ေလွကေလးကိုေလွာ္မည္…ေဘးမသန္းဘဲ ေအးခ်မ္းေတာ့မည္”..တဲ့။ တခ်ိန္က နာမည္ႀကီးအဆိုေတာ္ ဘိလပ္ျပန္သန္းေအးရဲ႕ ၾကည္လဲ့လဲ့အသံနဲ႔ ေက်ာ္ၾကားခဲ့တဲ့ သီခ်င္းေပ့ါ။ သူကေတာ့ ခရစ္ေတာ္မွာ ၿငိမ္သက္စြာ အိပ္ေပ်ာ္ေနခဲ့ပါၿပီ။ သူ႔ရဲ႕ဆိတ္ၿငိမ္မႈကို အေႏွာင့္အယွက္မျပဳဘဲ သူ႔ပုံရိပ္ေတြကို ေဖြရွာၾကည့္ခ်င္လာတယ္။ သူ႔တန္ဖုိးကို ရွာဖို႔မဟုတ္ဘူး။ သူ႔ပုံရိပ္ကို ၾကည့္ခ်င္႐ုံသက္သက္ပါ။ သူ႔ပုံရိပ္ၾကည့္မယ္ဆိုေတာ့မွ မေက်မနပ္ မ်က္ႏွာထားနဲ႔ ဒိုရာပုံသြင္က ထင္ဟပ္လာတယ္။ ဘယ္ေက်နပ္ပါ့မလဲေလ။ သူ႔ကို ဒိုရာလို႔ သုံးလိုက္မိေပသကိုး။ တကယ္ေတာ့ ေဒၚသန္းေအးက သူ႔ကို ဒိုရာသန္းေအးလို႔ ထည့္ေခၚတာကို မႀကိဳက္ဘူးပဲ။ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ ဒီအမွားနဲ႔ပဲ စလိုက္ၾကရေအာင္ပါ ဒိုရာရယ္။ မက္သဒစ္ေက်ာင္းရဲ႕ ဆရာမ ေဒၚထူးနဲ႔ ပါဠိစာ၊ ျမန္မာစာသင္ေပးတဲ့ ေက်ာင္းဆရာေလး ဦးပိုျမတို႔က ေမြးဖြားေပးလိုက္တဲ့သူေပါ့။ သူ႔ကိုေမြးတာက ကိုလိုနီေခတ္ဦး ၁၉ဝ၈ခု၊ […]

ဗဟုသုတ မြန်မာ့သမိုင်း သမိုင်း

အရှေ့တိုင်းဒေဝီ တော်ဝင်နှင်းဆီ

  [Zawgyi] ပထမကမၻာစစ္မတိုင္မီ ဂ်ာမနီ အိမ္ေရွ႕မင္းသား အေရွ႕တိုင္းဘက္ဆီ တိုင္းခန္းလွည့္လည္ရင္း အိႏိၵယကိုေရာက္တယ္။ အိႏၵိယ လူ႔မလိုင္တို႔ တည္ေထာင္ထားရာ ကလပ္ကိုလည္း အလည္အပတ္သြားခဲ့တယ္။ အဲ့ဒီမွာ အိႏၵိယနဲ႔မတူတဲ့ အေရွ႕တိုင္းသူတေယာက္ကို ျမင္လိုက္ခ်ိန္မွာ “အို… လွလြန္းပါဘိ၊ အေရွ႕တိုင္းရဲ႕ ေတာ္ဝင္ႏွင္းဆီေပပဲ” လို႔ ႏႈတ္က တဖြဖြ ရြတ္ဆိုရေလာက္ေအာင္၊ ဂ်ာမနီရဲ႕အိမ္ေရွ႕မင္းသား ရာဇိေႁႏၵပ်က္ေလာက္ေအာင္ ေခ်ာေမာေျပျပစ္သူတဦး ရွိခဲ့ဖူးသတဲ့။ အဲ့ဒါကေတာ့ ျမန္မာ့ရာဇေသြး လင္းပင္ထိပ္တင္မလတ္ပါပဲ။ သူက ကေနာင္မင္းသားႀကီးရဲ႕ သားေတာ္တပါးျဖစ္တဲ့ လင္းပင္မင္းသားရဲ႕ သမီးေတာ္တပါးေပါ့။ အိမ္ေရွ႕စံ ကေနာင္မင္းႀကီးရဲ႕ ေျမးအရင္းႀကီးေပပဲ။ တကယ္ေတာ့ လင္းပင္မင္းသားဟာ ခမည္းေတာ္က ေနာင္ကြယ္လြန္ခ်ိန္မွာ ၇ ႏွစ္သားပဲ ရွိေသးတာ။ အရြယ္ေရာက္လာေတာ့ ျမင္းကြန္း၊ ျမင္းခုံတိုင္ ညီေနာင္ကို လက္စားေခ်ဖို႔ ရွမ္းျပည္ဘက္ထြက္ခြာၿပီး မၾကာမီအခ်ိန္မွာပဲ သီေပါဘုရင္နဲ႔ […]

ဗဟုသုတ မြန်မာ့သမိုင်း သမိုင်း

မြန်မာပြည်မှ အိုင်းရစ်လူမျိး ရဟန်း

[Zawgyi] ျမန္မာႏိုင္ငံႏွင့္ အိုင္ယာလန္ႏိုင္ငံအၾကား ဆက္ဆံေရးသည္ သမိုင္းေၾကာင္း ရွည္ၾကာကာ စိတ္ဝင္စားဖြယ္ေကာင္းလွသည္။ အိုင္းရစ္လူမ်ိဳး (Irish) အမ်ိဳးသား၊ အမ်ိဳးသမီးမ်ားစြာတို႔သည္ ျမန္မာအေရးကိစၥမ်ားတြင္ ပါဝင္ခဲ့ၾကသည္။ အထူးျခားဆုံး ပုဂၢိဳလ္တစ္ဦးမွာ ဦးဓမၼေလာက (အမည္ရင္း မသိရ) ျဖစ္သည္။ ယင္းကို ဒပ္ဘလင္ၿမိဳ႕ (Dublin) ရွိ ခ်ိဳ႕တဲ့ေသာ မိသားစုမွ ေမြးဖြားႀကီးျပင္းခဲ့ၿပီး ၁၈၅၆ ခုႏွစ္တြင္ အေမရိကန္သို႔ ေ႐ႊ႕ေျပာင္းေနထိုင္ခဲ့သည္။ အေမရိကားတေလွ်ာက္ ျဖတ္သန္းေပါက္ေရာက္သည့္ ပထမဦးဆုံးေသာ ရထားလမ္းမ်ားျဖင့္ ခရီးႏွင္လာရာ ဂ်ပန္သို႔ မီးသေဘၤာျဖင့္ ေရာက္ရွိခဲ့သည္။ ထ့ိုေနာက္ သီေပါမင္း ပါေတာ္မူခါနီး အခ်ိန္တြင္ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕သို႔ ေရာက္ရွိလာခဲ့သည္။ အတန္းပညာ မသင္ၾကားခဲ့ရေသာ္လည္း ဗုဒၶဘာသာကို ထူးထူးျခားျခား စိတ္ပါဝင္စားခဲ့ကာ ၁၈၉၀ ျပည့္ႏွစ္မ်ားတြင္ ရဟန္းဝတ္ခဲ့ၿပီး ပထမဦးဆုံးေသာ အေနာက္တိုင္းသား သံဃာတစ္ဦး […]

ဗဟုသုတ မြန်မာ့သမိုင်း သမိုင်း

၁၉၀၅ ခုနှစ်ဝန်းကျင် ရွှေတိဂုံမှ ဗိုလ်တထောင်သို့ ပြေးဆွဲသော ဓာတ်ရထား

[Zawgyi] ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ထဲတြင္ ယခုထက္ ကိုယ္ပိုင္ကားအစီးေရ ေလ်ာ့နည္းၿပီး လူသြားပလက္ေဖာင္းက်ယ္ႀကီးမ်ားႏွင့္ အမ်ားျပည္သူသုံး ပို႔ေဆာင္ေရးစနစ္ေကာင္းေကာင္းရွိပါက ပိုမိုေကာင္းမြန္ပါလိမ့္မည္။ ပုံပါ ဓာတ္ရထားလိုင္းသည္ ေ႐ႊတိဂုံဘုရားမွ စတင္ကာ ဗိုလ္တေထာင္ဘုရားအထိ ကမ္းနားလမ္းတေလွ်ာက္ ေျပးဆြဲေလ့ရွိသည္။ ဒလဟိုစီလမ္းတေလွ်ာက္ ေျပးဆြဲေသာ ဓာတ္ရထားလိုင္း ေနာက္တစ္ခုလည္း ရွိခဲ့သည္။ [Unicode] ၁၉ ၀၅ ခုနှစ်ဝန်းကျင် ရွှေတိဂုံမှ ဗိုလ်တထောင်သို့ ပြေးဆွဲသော ဓာတ်ရထား ရန်ကုန်မြို့ထဲတွင် ယခုထက် ကိုယ်ပိုင်ကားအစီးရေ လျော့နည်းပြီး လူသွားပလက်ဖောင်းကျယ်ကြီးများနှင့် အများပြည်သူသုံး ပို့ဆောင်ရေးစနစ်ကောင်းကောင်းရှိပါက ပိုမိုကောင်းမွန်ပါလိမ့်မည်။ ပုံပါ ဓာတ်ရထားလိုင်းသည် ရွှေတိဂုံဘုရားမှ စတင်ကာ ဗိုလ်တထောင်ဘုရားအထိ ကမ်းနားလမ်းတလျှောက် ပြေးဆွဲလေ့ရှိသည်။ ဒလဟိုစီလမ်းတလျှောက် ပြေးဆွဲသော ဓာတ်ရထားလိုင်း နောက်တစ်ခုလည်း ရှိခဲ့သည်။ Credit : အေမ့ခံအတိတ္ The Padaythar

ဆောင်းပါး ပြည်တွင်း မြန်မာ့သမိုင်း သမိုင်း

သမိုင်းတွင် မမေ့နိုင်သောနေ့

[Zawgyi] ၁၉၄၇ ခု ဇူလိုင္လ ၁၉ ရက္၊ စေနေန႕ နံနက္ ၁၀ နာရီ ၃၇ မိနစ္ခန႔္၊ လူမသမာတစု၏ လုပ္ႀကံမႈေၾကာင့္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ ေအာင္ဆန္း ႏွင့္တကြ ျမန္မာ့ ေခါင္းေဆာင္ႀကီးမ်ား က်ဆဳံးေသာေန႕ကို ေမ့မရသကဲ့သို႔ က်ေနာ့္အဖို႔ သကၠရာဇ္ ၁၂၂၈ ခု ဒုတိယဝါဆို လျပည့္ေက်ာ္ ၇ ရက္ ၾကာသပေတးေန႕ (၂၊ ၈၊ ၁၈၆၆) ေန႕ ႏွစ္ခ်က္တီးခန႔္ အခ်ိန္၊ မႏၲေလး ေတာင္ေျခ နန္းေျမဘုံသာ စံနန္းေတာ္ လႊတ္ေတာ္အနီး တဲႀကီးတြင္ အိမ္ေရွ႕ကေနာင္မင္းႏွင့္တကြ ျမန္မာ မႉးႀကီးမတ္ႀကီး အခ်ိဳ႕ အား ျမင္ကြန္းစားႏွင့္ ျမင္းခုံတိုင္စားတို႔ လုပ္ႀကံေသာ ေန႕ကိုလည္း ေမ့၍ မရနိုင္ပါ။ နန္းေျမဘုံသာ စံနန္းေတာ္၏ […]

မြန်မာ့သမိုင်း သမိုင်း အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီးများ၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိ

အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီးများ၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိ

[Zawgyi] ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္း (၁၉၁၅- ၁၉၄၇) အာဇာနည္ေခါင္းေဆာင္ႀကီး ဗုိလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္းကို မေကြးတိုင္း၊ ေတာင္တြင္းႀကီးခ႐ိုင္၊ နတ္ေမာက္ၿမိဳ႕မွာ ဖခင္ အမိန္႔ေတာ္ရေရွ႕ေန ဦးဖာနဲ႔ မိခင္ ေဒၚစုတုိ႔က ၁၉၁၅ ခုႏွစ္၊ ေဖေဖာ္ဝါရီလ ၁၃ ရက္မွာ ဖြားျမင္ၿပီး ဇာတာအရ အမည္က ေမာင္ထိန္လင္းျဖစ္ၿပီး ငယ္နာမည္ကေတာ့ ေအာင္ဆန္း ျဖစ္ပါတယ္။ နတ္ေမာက္ၿမိဳ႕ ဆရာေတာ္ ဦးေသာဘိတေက်ာင္းမွာ ပညာစသင္ၿပီး ေရနံေခ်ာင္း အမ်ိဳးသားအထက္တန္းေက်ာင္းကေန ၁ဝ တန္းကို ျမန္မာ၊ ပါဠိ ဂုဏ္ထူးနဲ႔ ေအာင္ျမင္ပါတယ္။ အဲဒီေနာက္ ရန္ကုန္တကၠသိုလ္မွာ တက္ေရာက္ၿပီး ၁၉၃၅-၃၆ ခုႏွစ္ကစလို႔ ရန္ကုန္တကၠသိုလ္ ေက်ာင္းသားသမဂၢ အမႈေဆာင္ အဖြဲ႔ဝင္ ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီေနာက္ ေက်ာင္းသားသမဂၢက ထုတ္ေဝတဲ့ အိုးေဝမဂၢဇင္းအယ္ဒီတာ ျဖစ္လာၿပီး The Hell […]